Nanotechnologia

Nanocząsteczki mogą mieć rozmiar aż, a raczej tylko, do 100 nanometrów (nm). Jeden milion nm składa się na jeden milimetr. W tych skrajnie niewielkich rozmiarach cząsteczki uzyskują wiele ekscytujących własności: dzięki zastosowaniu nanocząsteczek kremy przeciwsłoneczne stają się „niewidoczne”, lakiery samochodowe zyskują odporność na zarysowania, szkło odpycha zabrudzenia, materiały budowlane stają się jednocześnie wytrzymalsze i lżejsze, a opony samochodowe są odporne na zużycie, a wymieniamy tu tylko kilka zastosowań. Nanotechnologia to branża przemysłu wykorzystująca nanocząsteczki i nanomateriały. Z uwagi na nowe i ekscytujące własności nanomateriałów, co roku coraz więcej produktów wykorzystujących nanotechnologię pojawia się na rynku.

Oczywiście nanomateriały i produkty wykorzystujące nanotechnologię muszą być bezpieczne. Konieczne jest zagwarantowanie, by były nieszkodliwe dla ludzi i środowiska. Tradycyjnie ryzyko związane z substancjami testuje się na zwierzętach. Jednakże, testy na zwierzętach są niepożądane z powodów etycznych. Poza tym, liczba nanomateriałów i mnogość różnych zastosowań wymagałyby przeprowadzenia ogromnej liczby testów. To właśnie stanowiło motywację Grupy Zadaniowej ECETOC ds. Nanomateriałów (ECETOC Nano TF): dopilnowanie, aby społeczeństwo mogło korzystać z bezpiecznych produktów wykorzystujących nanotechnologię i zagwarantować ograniczenie testów na zwierzętach do absolutnego minimum.

W ramach ECETOC Nano TF eskperci z firm członkowskich ECETOC połączyli siły w celu sprostania temu ogromnemu zadaniu. Eksperci zidentyfikowali tzw. „grupowanie” substancji jako narzędzie gwarantujące bezpieczeństwo nanomateriałów, skuteczne testowanie oraz unikanie wykorzystania zwierząt: grupowanie oparte o badania naukowe pozwala na przewidywanie toksyczności substancji poprzez porównanie jej do zbliżonych substancji. Jednakże, właściwości nanomateriałów i ich interakcje z układami biologicznymi mogą być bardzo złożone. Z tego powodu koncepcja wszechstronnego grupowania nanomateriałów dotychczas nie była dostępna.

Aby pomóc w wypełnieniu tej luki w ocenie zagrożeń, ECETOC Nano RF opracowała Ramy decyzyjne dla grupowania i testowania nanomateriałów (DF4nanoGrouping), w których uwzględniono również odpowiednie wyniki pochodzące z wcześniejszych warsztatów i aktywności ECETOC. W ramach trzech poziomów DF4nanoGrouping uwzględnia wszystkie istotne własności nanomateriałów. Krok po kroku potencjalne zagrożenia są wykluczane. Niebezpieczne nanomateriały są identyfikowane z użyciem testów bez wykorzystania zwierząt, np. metod opartych o kultury komórkowe. Testy na zwierzętach są przeprowadzane tylko wtedy, gdy wykluczenie zagrożeń jest niemożliwe przy użyciu testów bez wykorzystania zwierząt. Również w takim przypadku dobierane są specjalne testy na zwierzętach, w których wykorzystuje się mniej zwierząt i które są mniej niekomfortowe od tradycyjnych testów.

Studia przypadków potwierdziły przydatność metody DF4nanoGrouping. Wszystkie materiały, które mogą być niebezpieczne u zwierząt lub ludzi zostały rozpoznane w kategoriach niezwierzęcych w ramach metody DF4nanoGrouping. W związku z tym metoda DF4nanoGrouping zapewnia rzetelne podstawy naukowe do oceny zagrożenia.

ECETOC Nano TF opublikowała wyniki swojej pracy w trzech powszechnie uznanych artykułach wydrukowanych w renomowanym międzynarodowym czasopiśmie (patrz Powiązane publikacje poniżej). Co więcej, członkowie grupy są zaangażowani w rozpowszechnienie metody DF4nanoGrouping w środowisku naukowym, np. poprzez przedstawianie jej na wielu kongresach i warsztatach naukowych.